I. GIỚI THIỆU CHUNG
Xã Vĩnh Điều được thành lập theo Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang, Xã Vĩnh Điều được thành lập dựa trên cơ sở sáp nhập 02 xã (gồm xã Vĩnh Điều (cũ) và xã Vĩnh Phú) với diện tích tự nhiên là 229,35 km², quy mô dân số 17.526 người, có 02 dân tộc chính là Kinh và Khmer, đó dân tộc Khmer chiếm 16,78% dân số. Phía Đông giáp xã Vĩnh Gia; phía Tây giáp xã Giang Thành; phía Nam giáp xã Hòa Điền; phía Bắc giáp Campuchia. Địa hình xã tương đối bằng phẳng và một số hệ thống kênh rạch, đặc điểm thổ nhưỡng và địa hình thuận lợi cho việc trồng lúa, hoa màu và chăn nuôi trâu, bò,... Đơn vị hành chính của xã được chia thành 11 ấp với 89 tổ nhân dân tự quản.
Xã Vĩnh Điều là xã biên giới, có vị trí tiếp giáp Campuchia; là xã thuần nông, kinh tế chủ yếu là nông nghiệp lúa nước, có truyền thống văn hóa lâu đời, mang nhiều giá trị văn hóa và lịch sử gắn với quá trình khai phá địa phương và đời sống tín ngưỡng của cư dân. Những năm gần đây, xã không ngừng phát triển và đạt nhiều thành tựu nổi bật về đời sống và văn hóa. Trên địa bàn xã hiện có 02 di tích văn hoá lịch sử cấp tỉnh là Đình thần Nguyễn Hữu Cảnh và Bia Tưởng niệm thanh niên xung phong tuyến đường 1C. Bên cạnh di tích được xếp hạng, xã còn có nhiều điểm tín ngưỡng dân gian tồn tại từ lâu đời và được người dân gìn giữ như: Đền thờ Quản cơ Trần Văn Thành, Đình thần Vĩnh phú,…. Tuy chưa được công nhận là di tích, nhưng những điểm tín ngưỡng này có vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của cộng đồng và góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đặc trưng của địa phương.
II. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH TẠI ĐỊA PHƯƠNG
1. Công tác bảo tồn di tích
Các di tích trên địa bàn xã luôn được quan tâm bảo tồn và sửa chữa nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân. Công tác tu bổ được duy trì thường xuyên với nguồn kinh phí chủ yếu do nhân dân địa phương tự nguyện đóng góp, qua đó góp phần giữ gìn sự khang trang, đảm bảo mỹ quan và phát huy giá trị văn hóa của các điểm tín ngưỡng như di tích Đình Nguyễn Hữu Cảnh được đầu tư, tu bổ khang trang từ nguồn xã hội hóa với tổng kinh phí tổng kinh phí 2.305.798.000đ, trong đó vận động các mạnh thường quân các danh nghiệp hỗ trợ 1.814.237.000đ. Ngoài ra Bia tưởng niệm thanh niên xung phong tuyến đường 1C được khởi công trùng tu với kinh phí 3,2 tỷ đồng, do Sở Văn hóa và Thể thao làm chủ đầu tư.
Bên cạnh đó, xã thực hiện tốt công tác bảo vệ hiện trạng di tích và điểm tín ngưỡng, đảm bảo an ninh trật tự và an toàn cho người dân, du khách khi đến tham quan. Công tác vệ sinh môi trường được duy trì định kỳ, nhất là tại các khu vực tập trung đông người trong các dịp lễ hội. Hoạt động phòng cháy, chữa cháy cũng được chú trọng thông qua việc trang bị đầy đủ phương tiện PCCC, tổ chức kiểm tra thường xuyên và tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân và ban quản lý.
Những kết quả trên đã góp phần quan trọng trong việc bảo tồn giá trị văn hóa của địa phương, tạo môi trường an toàn – sạch đẹp, đồng thời hỗ trợ định hướng phát triển du lịch của xã trong thời gian tới.
2. Công tác phát huy giá trị di tích
Trong năm, UBND xã đã chỉ đạo tổ chức tốt các hoạt động lễ hội và sinh hoạt tín ngưỡng tại các điểm thờ tự trên địa bàn, bảo đảm các nghi lễ diễn ra trang trọng, an toàn và đúng quy định. Các hoạt động trưng bày, giới thiệu không gian văn hóa truyền thống và đón tiếp khách tham quan cũng được duy trì thường xuyên, góp phần quảng bá hình ảnh và nét văn hóa đặc trưng của địa phương.
Công tác tuyên truyền được triển khai liên tục thông qua các cuộc họp dân, sinh hoạt cộng đồng và sự phối hợp với các ban ngành, đoàn thể xã. Đồng thời, xã huy động sự tham gia của người dân trong việc bảo vệ di tích, giữ gìn vệ sinh môi trường, đảm bảo an ninh trật tự và nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa – lịch sử của các điểm tín ngưỡng.
3. Kết quả đạt được và những khó khăn
3.1. Kết quả đạt được
Trong năm, công tác tu bổ và chỉnh trang các di tích trên địa bàn xã cùng các điểm tín ngưỡng dân gian, đã được triển khai kịp thời, góp phần bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa và lịch sử của địa phương. Các hạng mục tu bổ gồm nâng cấp mái, tường bao, sân nền, cổng và khuôn viên, vừa giữ gìn kiến trúc truyền thống vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng.
Các hoạt động lễ hội và sinh hoạt tín ngưỡng diễn ra ổn định, trang trọng, đúng quy định và đảm bảo an toàn. Bên cạnh đó, việc trưng bày, giới thiệu văn hóa truyền thống và đón tiếp khách tham quan được duy trì thường xuyên, tạo hiệu ứng lan tỏa trong việc quảng bá hình ảnh và bản sắc văn hóa của xã Vĩnh Điều.
Hiệu quả trong công tác quản lý và phát huy giá trị di tích được nâng cao nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa UBND xã, các ấp, nhân dân địa phương. Người dân tích cực tham gia bảo vệ di tích, duy trì vệ sinh môi trường, đảm bảo an ninh trật tự, đồng thời giữ gìn các giá trị văn hóa và tín ngưỡng đặc trưng của địa phương.
Sau khi xác nhập mô hình chính quyền 02 cấp đã phát huy ưu điểm trong việc triển khai các nhiệm vụ: sự phối hợp chặt chẽ giữa UBND xã và các ấp, nhân dân trên địa bàn tạo thuận lợi cho công tác quản lý, tổ chức lễ hội, bảo vệ di tích và phát triển du lịch cộng đồng, giúp các hoạt động được thực hiện đồng bộ, hiệu quả và bền vững.
3.2. Khó khăn
Trong quá trình triển khai công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích trên địa bàn xã vẫn còn gặp một số khó khăn và thách thức. Nguồn nhân sự còn hạn chế do mới nắm bắt được công việc, nhiều công việc bảo tồn và quản lý di tích phải kiêm nhiệm, ảnh hưởng đến chất lượng triển khai các hoạt động. Bên cạnh đó, năng lực nghiệp vụ của một số cán bộ trong lĩnh vực tu bổ, tôn tạo và quản lý di tích chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, dẫn đến hiệu quả công tác còn hạn chế.
III. KIẾN NGHỊ – ĐỀ XUẤT
Đối với công tác chuyên môn, xã đề xuất tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ di sản cho cán bộ cấp xã, nhằm nâng cao năng lực tu bổ, quản lý và khai thác giá trị di tích. Bên cạnh đó, UBND xã mong muốn được tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn chuyên môn đối với các hoạt động tu bổ, lễ hội và các chương trình phát huy giá trị di tích. Đồng thời, xã cũng đề nghị được hỗ trợ triển khai số hóa thông tin và quản lý di tích để phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát triển du lịch hiện đại./.
